Op. Dr. Nezih Yıldırım
Hekimi kim okuttu?
Son dönemde hekimlerin hakları için eylemlere başvurması sonrası maaşlı trol takımının almış oldukları komut ile hep bir ağızdan "Siz bu ülkeye borçlusunuz, sizi devlet okuttu" söylemini diline doladığını gördük.
Peki bu söylem ne derece doğru?
Öncelikle ülkemizde hekim olmak için geçilen yolları, nasıl bir eğitim almak gerektiğini ve bunun sosyolojik faktörlerini ortaya dökmemiz gerekiyor.
Ülkemizde hekimler büyük oranda devlet üniversitelerinde eğitim görmekte ve bu hakkı elde etmek için ilk öğretimden itibaren sürekli disiplinli bir çalışma içinde olup ülke genelinde yapılan sınavlarda üstün başarı göstermek zorunda. Özellikle akademik başarısı yüksek, zeka seviyesi ortalamanın üzerinde, çalışkan çocuklar tıp fakültelerine yönelmekte; bunun ülkemiz özelindeki en önemli nedenlerinden biri yüksek öğrenim görmüş bir çok kişinin eğitim aldığı alanlarda iş bulma kaygısı ve hayatını idame ettirecek güvenli bir geliri elde edeceği konusunda şüpheleri olması ve tıp doktorluğunun hali hazırda toplum normlarında kabul gören bir saygınlık ve iş güvencesine sahip olmasının yanında halk nazarındaki maaşının iyi düzeyde olduğu algısı. Aslında bir çok gelişmiş ülkede sosyal adalet, iş güvencesi ve gelir dağılımı gibi veriler çok iyi durumda olduğu için tıp eğitimi sadece bu mesleğe gönül vermiş, idealist gençler tarafından tercih sebebi olmakta, onlar dışında bu zahmetli süreç çok da talep görmediği için bu meslek erbabına olan ihtiyaç dış ülkelerden hazır yetişmiş olanları ithal yoluyla çözülmektedir.
Özetle gelişmiş ülkelerde zeki ve başarılı çocuklar geniş kapsamlı bir düşünce ve evrensel kaygılarla sosyal bilimlere yönelirken ülkemiz gibi gelişmekte olan veya daha doğru bir tabirle gelişmeye gayret gösteren ülkelerde kendilerini kurtarma kaygısıyla tıp ve fen bilimlerine yönelmektedir.
Bu zorlu eğitim ve sınav süreçleri gençlerin hayatından önemli bir zaman dilimini meşgul ederken sosyal yönden bazı zevklerden uzak durmaları, tabiri caizse gençliklerini yaşayamama durumuna yol açmakta, bazıları için ise daha yüksek akademik başarıya ulaşmak için özel ders ve eğitim kurumlarına yüklü bir harcama yapma durumunu da gerektirebilmektedir.
70li yıllara kadar ülkemizde ekonomik ve sosyal nedenlerle tıp eğitimini istisnalar harici zengin ve şehirli gençler alma şansına sahipken sonraki yıllarda devletin sosyal politikalarının yüksek öğrenim için de halka yansıtması, şehirli nüfusun artması, mevcut tıp fakültelerine yenilerinin eklenip kontenjanların yükselmesi ve eğitim öğretimde önceki yıllarda uygulanan sosyal politikaların meyvelerinin alınması ile tıp eğitimi daha kolay ulaşılır bir hal aldı. Bu süreçte özel eğitim kurumlarının bu seviyelerde ve sayıda olmaması nedeniyle dershane, özel ders, özel okul parası vermeden orta ve alt sınıfın temsilcileri de hekim olabildi. Bu durum günümüzden on yıl öncesine kadar bir şekilde devam etse de artan üniversite mezunu öğretmen sayısı, bunların hepsinin kamuda istihdam edilememesi, veliler ve öğrenci adaylarındaki yarışmacı kültürün hızla belirginleşmesi ve devletin bu konuda verdiği desteklerle birlikte nitelikli devlet okullarındaki kalitenin hızla düşmesi ile özel eğitim kurumlarında bir patlamaya ve haliyle paralı eğitimin günden güne payının hızla artarak başarı için bir zorunluluk haline gelmesine yol açtı. Bu durumda ülkede eğitimde bir fırsat eşitliğine söz etmek kesinlikle mümkün değildir ve artık Tıp eğitimi almak yıllar öncesinde olduğu gibi eğitimi alan genç ve ailesi için ciddi bir maddi külfet ve dar gelirli için hayal haline gelmiştir.
Benim ortasında yer aldığım, şu anda emekliliklerini alanlar ile yeni uzmanlığını almakta olanlar arasındaki 30 yıllık bir kuşak "Eğitiminde devletin büyük katkısı olanlar" olarak nitelendirilebilecek bir gruptur. Tabii bu grupta kendimden örnek vermek gerekirse ne bir özel ders, ne bir özel okul yüzü görmeden, dershaneye derece yaptığı için ücretsiz gidip reklam objesi olarak orta öğrenimi geçtikten sonra çift maaşlı öğretmen ebeveynlerin evladı olarak İstanbul Tıp Fakültesi'ni o kadar da bolluk içinde okuyamadım. İlk kazandığımda devlet yurdu çıkmadığı için özel yurtta kalmak durumundayım ve İstanbul'da yaşam hayli pahalıydı, iki öğretmen maaşından birinin bana akması gerekti ama yine de bir şekilde ailemin dirayeti ve devletimin desteği ile bu süreci sıkıntısız atlatabildim. Lakin tek maaşlı bir memur çocuğu olarak bunu başarabilir miydim ya da malum kötü niyetli cemaatlerin kucağına düşmeden bu ne kadar mümkün olurdu, bilemiyorum.
Hekimlik mesleği önceleri yalnız belli bir sınıfın, ekonomik güç gerektiren bir eğitim süreci sonrası elde edebileceği bir sıfatken yüce devletimizi o zamanlar yöneten iradenin sosyal ve eğitim politikaları ile bir yere kadar halk çocukları tarafından yapılabilecek bir noktaya getirilmiştir, son 20 yılda yine devleti yöneten irade ise eğitimde fırsat eşitliğini özellikle son dönemde tekrar bozarak iyi bir üniversitede tahsil ve sağlam bir meslek sahibi olma kavramını tekrar paralı bir eğitim-öğretim sürecine bağlı kılarak alt-orta sınıfın bu konuda mağdur olmasını sağlamaktadır. Bu süreç sonunda bizden sonra gelecek hekim kuşağıçok daha büyük maddi meblağlar karşılığı elde ettiği bu diplomayı ve elde ettiği mesleği bu devlete ve halka daha ucuza mı sunacaktır, işte bu da ayrı bir tartışma konusudur.
Bir diğer durum ise bu ülkede yalnızca hekimleri devletin masraf ederek okuttuğu algısı...
Evet, tıp eğitimi uzun, devlet ve okuyan açısından masraflı bir süreç ama bu ülkede her yıl yüzbinlerce öğrenci devletin üniversite ve yurtlarında eğitim sürecine başlıyor ve bizim vergilerimizle oluşturulmuş devlet kaynakları ile bu süreç devam ediyor. Bu gençlerin ne kadarı aldıkları eğitimin karşılığını bu ülkeye o alanda hizmet ederek veriyor? Bu gençlerden de aldıkları hizmetin karşılığında bir şey isteniyor mu? Bu kadar üniversite bu gençler devlet imkanları ile eğitim görsün de ülkeye hizmet etsin gayesi ile mi açılıyor yoksa o bölgedeki ekonomik canlılık mı hedef alınıyor? Bunlar da hep sorulması gereken sorular.
Uzun yazının sonunda kendi adıma konuşmam gerekirse ben Türkiye Cumhuriyeti devletine ve halkına bir şükran borçluyum. O zamanki devlet yönetimi benim daha çocuk denilebilecek yaşta elimden tuttu, sınavlarını adil bir şekilde yaptı, önce ülkenin orta öğretimde en sağlam eğitim kurumlarından Meram Fen Lisesi'ne yatılı olarak aldı, para istemedi, yemek verdi, az da olsa harçlık verdi, "Sen yeter ki oku, ben sana destek çıkacağım" dedi, sonra İstanbul Tıp Fakültesi'ne aldı, en iyi hocalardan eğitim alma fırsatı verdi ve hekim yaptı.
Evet, ben o devlete borçluyum ama o günkü devlet iradesinin yaptığını o kadar adil ve o aileler için olduğu kadar ucuza bu devlet iradesi yapabiliyor mu? Bu dönemde üniversite okuyan gençler ve Tıp fakültesi okuyan hekimler bu yönetime ne kadar borçlu hissediyor? Bunu kendilerine bir sorsalar çok iyi olacak.
Yorumlar (0)