Op. Dr. Nezih Yıldırım
Hastane Psikozu
Genç erişkin ve yaşı belli bir olgunluğa gelmiş olanlara sormak istiyorum:
Çocukluğunuzda ne sıklıkta hastaneye giderdiniz ve kendinizi ilaç tadavisi görmek zorunda hisseder miydiniz?
Geçmişte çoğumuz hafif üst solunum yolu enfeksiyonlarını veya boğaz ağrılarını dert etmeyip ilaç kullanmaya bile gerek görmezken günümüzde bireylerin en ufak burun akıntısında bile acil servisleri, poliklinikleri doldurması sizce de garip değil mi?
Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak son dönemde poliklinikte sıkça yaşadığım diyaloglardan biri şöyle:
- İyi günler, hocam boğazım çok ağrıyor, burnun akıyor, randevu alamadım, bakabilir misiniz?
- Bu şikayetleriniz Covid polikliniğine muayene olmanız daha uygun.
- Oraya bakıldım, testim negatif çıktı.
- İyi o zaman sorun yok demek ki
- Ama çok rahatsız ediyor.
- Aile hekimine gözükün, onlar gerekli tedaviyi verir.
- Hocam ben uzman doktora gözükmek istiyorum yalnız!
- Bu durum uzman hekim muayenesi gerektiren bir durum değil, illa uzmana muayene olmak istiyorsanız randevu alıp gelip muayene olabilirsiniz.
- Çok geç zamana randevu veriyor, o zamana kadar iyileşir zaten.
- Ne güzel işte, amaç iyileşmesi değil mi zaten?
- ???!!!
Normalde hiçbir aciliyeti olmayan, çoğu zaman ilaç tedavisi bile gerektirmeyen eften püften nedenlerle ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerini ve uzman hekimleri meşgul edip kalabalık oluşturan bu zihniyet ve şımarıklık ne oldu da gelişti?
Yıllardır ülkemizde uygulanmakta olan sağlıkta dönüşüm ve popülist sağlık uygulamaları performans sistemi denilen ucube ile birleşip ciddi bir oy devşirme kapısı haline gelince ortaya böyle çarpıklıklar çıktı. Siyasetçi, hastaneye ve hekime ulaşmayı kolaylaştırdı, hasta bundan garip bir zevk aldı, hekim skora baktı, performans yapma gayretine girdi, eczacı daha çok ilaç sattı, ilaç sektörü daha çok ilaç üretti, kalabalıklar ve poliklinik önündeki kuyruklar artınca hekim tetkiklere yüklendi, MR'lar, BT'ler havalarda uçuştu, kolesteroller, D vitamini değerleri, insülin dirençleri acil olarak algılandı, hekim beğenmeyen ertesi gün yandakine sıra aldı, nitelik değil de niceliği ölçen sistem insani sayıların çok üstündeki işlem ve muayene rakamlarını ödüllendirdikçe müşteri odaklılık ön plana alındı ve ortaya bu ucube görüntü ve rakamlar çıktı.
Öncelikle belirtmek gerekir ki hemen hiçbir gelişmiş ülkede herhangi bir ön değerlendirme ve elemeden, sevk aşamasından geçmeden elinizi kolunuzu sallaya sallaya uzman hekime muayene olamazsınız. Başım ağrıyor diyen Nöroloji, kulağım ağrıyor diyen Kulak Burun Boğaz uzmanına direkt ulaşamaz, önce aile hekimi tarafından değerlendirilir, tedavisi verilir, eğer onu aşacak boyuta gelirse o zaman ilgili branşın uzmanına yine bir hekimin kararı olarak yönlendirilir. Örnek vermek gerekirse İngiltere'de öyle çok ihtisas gerektirecek bir sorununuz yoksa altı aydan önce bir uzman hekime sevk edilerek muayene olma şansınız yoktur.
Ülkemizde ise başı ağrıyan veya dönen birine komşusu kulaktandır dediği için Kulak Burun Boğaz uzmanına sıra alır, muayenesi yapılır, tatmin olsun diye filmleri tetkikleri istenir, sorun bulunmayınca Nöroloji uzmanına yönlendirilir, MR veya BT tetkikleri istenir, bir sorun bulunamazsa bir tansiyon ölçtürmesi önerilince aslında hipertansiyon hastası olduğu anlaşılır, onun da tedavisi için direkt Kardiyoloji uzmanına gözükmek ister. Bu süreçte kaybolan zaman, boşa istenen tetkik ve filmlere bunların masrafları, uzman hekimlerin kapısında oluşturulan gereksiz kalabalık, bu muayeneleler için devlete kesilen faturalar ise hepimizin cebinden çıkar.
Ülkemizde bu tip sorunların önüne geçmek ve ikinci basamak sağlık hizmetlerindeki gereksiz yığılma ve kalabalığı azaltmak amacıyla 2005 ile 2010 yılları arasında aşamalı olarak aile hekimliği sistemi uygulamaya koyuldu. Bir sonraki aşamada sevk zinciri uygulaması planlandı, bir süre yapılmaya çalışıldı ama halkın tepkisi dolayısıyla geri çekildi ve bu popülist, masraflı, bol israflı ve abzürd sağlık sisteminin tam gaz devam etmesi gibi bir sonuçla karşılaştık. Kolayca uzman hekime ulaşmaya alışmış, en ufak sıkıntıda ilaca sarılan, medya gazı ile ufak şikayetlerden bile garip hastalıkları kendinde aramaya yönlendirilen toplum, kapitalizmin emrine verilmiş bir sağlık sistemi ile avutulmakta ve siyasi erk oy kaygısı ile bu sistemi bir türlü değiştiremiyor.
Sonuçta artmış hastane yükü, yıldan yıla katlanan sağlık harcamaları, yoğunluk arttıkça belirginleşen sistemsel sorunlar, bu sorunlar için bir sorumlu arayışı ile hizmet verenlerle yüzyüze gelen vatandaş ve artan sağlıkta şiddet...
Sistem böyle olunca "Benim gribim antibiyotiksiz geçmez" diyen teyzeler, "Bir de film isteyiversen" diyen dayılar, "Reçeteye bir de mide koruyucu yazıver evladım" diyen nineler, "Bir antibiyotik yazsan eline mi yapışır?" diyen amcalarla karanlık bir geleceğe ve çözümsüzlüğe yuvarlanırken bunun bütçede oluşturduğu delik günden güne büyüyor ve hepimizin fakirleşmesine katkıda bulunuyor, biz hekimler ve sağlık çalışanları ise bu cendere içinde günden güne sıkışıp boğularak kendimize bir çıkış yolunu umutsuzca arıyoruz. Çarkı daha hızlı döndürüp dere her zaman kütük getirmez diyenler ise polikliniklerde yüzlerce hastayı görüp avutarak sisteme adaptasyonun nimetlerini kendince toplama peşinde.
Günümüzde uygulanan sağlıkta dönüşüm, bu uygulama şekliyle tam bir kaynak israfı ve hastane şımarıklığı düzeni haline gelmiştir. Buna vurulacak neşteri eline alabilecek cesarette bir yönetici bulacağımız konusunda ise hemen hiç ümit taşımıyorum.
Yorumlar (0)